O’zbekistonda «yaxshi» marketologni qanday topish mumkin?

Hamma yaxshi marketolog qidiradi. Ammo kam odam «yaxshi» nimani anglatishini tushuntira oladi.

Natijada rezyume, portfolioda tanish brendlar va ishonchli nutq asosida yollashadi. Olti oydan keyin ma’lum bo’ladi: byudjet sarflangan, lekin sotuv o’smagan. Marketologni almashtirishadi, va hammasi qaytadan boshlanadi.

«Marketolog» so’zi hozir juda ko’p narsani anglatadi. Birisi kontent qiladi, boshqasi ijtimoiy tarmoqlarda reklama sozlaydi, uchinchisi brend uchun javobgar, to’rtinchisi strategiya yozadi.

Kompaniyalar bularning barchasini tushunadigan marketing direktorini xohlaydi. Ammo ko’pincha undan hozir qanday natija kerakligini tushunmaydi: ko’proq mijozlarmi, tanilishmi yoki bo’limda tartibmi. Shuning uchun o’zini eng yaxshi sotgan odamni tanlashadi.

Muammo yaxshi marketologlar yo’qligida emas, ko’pincha kompaniyaning o’zi kim kerakligini bilmasligida.

Biznesingizga kim kerak

Qanday marketolog kerakligini tushunish uchun avval biznesda sotuv qayerdan kelishiga qarash kerak. Turli xil biznes turlarida bu boshqacha tashkil etilgan — demak, turli marketologlar kerak.

Biznes turi	Sotuv qayerdan keladi	Kim kerak
FMCG oziq-ovqat, ichimliklar, maishiy kimyo	Mijoz javonda mahsulotni ko’radi va tanish brendni oladi	Brend-menejer — brend tanilishi va tanlanishi uchun. Treyd-marketolog — mahsulot har bir do’konda va ko’rinadigan joyda bo’lishi uchun
Chakana savdo va tarmoqlar do’konlar, texnika, dorixonalar	Mijoz uy yaqinidagi do’konni tanlaydi, narxlar va aksiyalarni taqqoslaydi va qulay bo’lsa qaytib keladi	Chakana marketolog — aksiyalar va mavsumiy kampaniyalarni rejalashtiradi, do’konlarning ko’rinishini kuzatadi. CRM-marketolog — sadoqat dasturini yuritadi va mijozlarni takroriy xaridga qaytaradi
Onlayn xizmatlar va e-commerce ilovalar, marketpleyslar, fintex	Mijoz xizmatni reklama, qidiruv yoki marketpleys orqali topadi, ilovani yuklab oladi va sotib oladi	Perfomans-marketolog — Google, Meta va Telegram’da reklamani ishga tushiradi va har bir mijoz tannarxi uchun javobgar. CRM-marketolog — push va axborotnomalar orqali ilovani yuklab olganlarni xaridga keltiradi va ularni qayta qaytaradi
Xizmatlar klinikalar, ta’lim, restoranlar, salonlar	Mijoz ijtimoiy tarmoqlar, qidiruv yoki xaritalardan qidiradi, sharhlarni o’qiydi va yoziladi. Ko’pincha tanishlar tavsiyasi bilan keladi	Perfomans-marketolog — reklama, qidiruv va xaritalardan arizalarni olib keladi. SMM-mutaxassisi — ijtimoiy tarmoqlarni yuritadi, sharhlarni to’playdi va obro’ni kuzatadi
Devolopment turar-joy majmualari, tijorat ko’chmas mulki	Mijoz oylar davomida turar-joy majmualarini taqqoslaydi, sotuv bo’limiga keladi, qaror butun oila tomonidan qabul qilinadi	Loyiha brend-menejeri — bu majmua qo’shni majmualardan nimasi bilan yaxshiroq ekanligini tushuntiradi va u haqida gaplashishini ta’minlaydi. Perfomans-marketolog — ko’rish uchun arizalarni olib keladi va sotuv bo’limi bilan birgalikda ulardan qanchasi bitimga yetganini kuzatadi
B2B ishlab chiqarish, ulgurji, biznes uchun yechimlar	Mijoz takliflarni uzoq taqqoslaydi, menejerlar bilan uchrashadi va qarorni bir vaqtning o’zida bir nechta odam qabul qiladi	B2B-marketolog — sotuv bo’limi uchun taqdimotlar, keyslar va kontent tayyorlaydi. Tadbirlar menejeri — ko’rgazmalar, konferensiyalar va mijozlar bilan uchrashuvlarni tashkil qiladi

FMCG

oziq-ovqat, ichimliklar, maishiy kimyo

Sotuv qayerdan keladi

Mijoz javonda mahsulotni ko’radi va tanish brendni oladi

Kim kerak

Brend-menejer — brend tanilishi va tanlanishi uchun. Treyd-marketolog — mahsulot har bir do’konda va ko’rinadigan joyda bo’lishi uchun

Chakana savdo va tarmoqlar

do’konlar, texnika, dorixonalar

Sotuv qayerdan keladi

Mijoz uy yaqinidagi do’konni tanlaydi, narxlar va aksiyalarni taqqoslaydi va qulay bo’lsa qaytib keladi

Kim kerak

Chakana marketolog — aksiyalar va mavsumiy kampaniyalarni rejalashtiradi, do’konlarning ko’rinishini kuzatadi. CRM-marketolog — sadoqat dasturini yuritadi va mijozlarni takroriy xaridga qaytaradi

Onlayn xizmatlar va e-commerce

ilovalar, marketpleyslar, fintex

Sotuv qayerdan keladi

Mijoz xizmatni reklama, qidiruv yoki marketpleys orqali topadi, ilovani yuklab oladi va sotib oladi

Kim kerak

Perfomans-marketolog — Google, Meta va Telegram’da reklamani ishga tushiradi va har bir mijoz tannarxi uchun javobgar. CRM-marketolog — push va axborotnomalar orqali ilovani yuklab olganlarni xaridga keltiradi va ularni qayta qaytaradi

Xizmatlar

klinikalar, ta’lim, restoranlar, salonlar

Sotuv qayerdan keladi

Mijoz ijtimoiy tarmoqlar, qidiruv yoki xaritalardan qidiradi, sharhlarni o’qiydi va yoziladi. Ko’pincha tanishlar tavsiyasi bilan keladi

Kim kerak

Perfomans-marketolog — reklama, qidiruv va xaritalardan arizalarni olib keladi. SMM-mutaxassisi — ijtimoiy tarmoqlarni yuritadi, sharhlarni to’playdi va obro’ni kuzatadi

Devolopment

turar-joy majmualari, tijorat ko’chmas mulki

Sotuv qayerdan keladi

Mijoz oylar davomida turar-joy majmualarini taqqoslaydi, sotuv bo’limiga keladi, qaror butun oila tomonidan qabul qilinadi

Kim kerak

Loyiha brend-menejeri — bu majmua qo’shni majmualardan nimasi bilan yaxshiroq ekanligini tushuntiradi va u haqida gaplashishini ta’minlaydi. Perfomans-marketolog — ko’rish uchun arizalarni olib keladi va sotuv bo’limi bilan birgalikda ulardan qanchasi bitimga yetganini kuzatadi

B2B

ishlab chiqarish, ulgurji, biznes uchun yechimlar

Sotuv qayerdan keladi

Mijoz takliflarni uzoq taqqoslaydi, menejerlar bilan uchrashadi va qarorni bir vaqtning o’zida bir nechta odam qabul qiladi

Kim kerak

B2B-marketolog — sotuv bo’limi uchun taqdimotlar, keyslar va kontent tayyorlaydi. Tadbirlar menejeri — ko’rgazmalar, konferensiyalar va mijozlar bilan uchrashuvlarni tashkil qiladi

Biznes hajmi ham muhim. Kichik kompaniyaga marketing direktori odatda kerak emas: boshqariladigan narsa yo’q, va vazifalarni bitta mutaxassis yoki agentlik bajara oladi. Bir nechta yo’nalish va pudratchilar paydo bo’lganda, hammasini bir tizimga yig’adigan marketing rahbari kerak bo’ladi. Katta biznes esa jamoasi bilan marketing direktorini talab qiladi.

Yollashda qanday xato qilmaslik

Kim kerakligi aniq bo’lgach, odamni topish va tekshirish qoladi. Bu yerda Jeff Smart va Rendi Stritning dunyoning ko’plab yirik kompaniyalarida qo’llaniladigan «Who» usuli yordam beradi.

Natijani tasvirlang

Qidiruvdan oldin marketolog bir yil ichida nimaga erishishi kerakligini raqamlarda yozing. Masalan: «oyiga 200 ariza» yoki «brend tanilishi 20%dan 30%gacha». Bu asosiy tanlov mezoni.

Tavsiyalar orqali qidiring

Eng yaxshi nomzodlar vakansiyalarga kamdan-kam javob berishadi. Hamkorlar, pudratchilar va tanishlardan ular kim bilan ishlaganlarini va kimdan mamnun qolganlarini so’rang.

So’z emas, natijaga qarab tekshiring

Suhbatda «siz nima qila olasiz» deb emas, «oldingi ishda nimaga erishdingiz, raqamlarda va aynan qanday» deb so’rang. Yaxshi marketologlar o’z natijalarini eslaydi.

Kuchli nomzodni ishontiring

Yaxshi marketologlar kompaniyani xuddi siz ularni tanlagandek tanlaydi. Ularga vazifasi, erkinligi va byudjeti qanday bo’lishini ayting.

Qidirishga vaqt yo’qmi?

Lokals Marketing tomonidan to’liq marketing: bitta marketolog qidirish o’rniga sizning biznesingizning vazifalariga mos tayyor jamoa olasiz. Strategiya, brend, reklama va kontent bitta qo’lda — raqamlarda aniq natija bilan.

To’liq marketing haqida batafsil