O’zbekistonda keng tarqalgan muammo: ko’pchilik marketingni faqat reklama deb qaraydi. Sotuv yo’qmi — demak, reklama yomon yoki uning soni kam. Aslida esa hammasi biroz murakkabroq.
Reklama odamni kompaniyaga olib keladi, lekin u sotib olish-olmaslikni hal qilmaydi. U mahsulotni raqobatchilar bilan taqqoslaydi, narxiga qaraydi, sotib olish qulayligini tekshiradi. Agar biror narsa noto’g’ri bo’lsa, u shunchaki ketadi — reklamaga qancha pul sarflanganidan qat’i nazar.
Bayron Sharp bo’yicha sotuvni o’stirishning 7 qoidasi
Professor Bayron Sharp yillar davomida nega ba’zi brendlar o’sishini, boshqalari esa yo’qligini o’rganadi. Uning asosiy xulosasi deyarli xafa qiladi: odamlar ko’pincha eng yaxshi mahsulotni emas, birinchi bo’lib yodga tushgan va sotib olish osonroq bo’lganini sotib oladi.
Hamma bilan gaplashing, nafaqat o’zinikilar bilan
Doimiy mijozlar sizdan allaqachon sotib olishadi. O’sishni kam sotib oladigan yoki hali umuman sotib olmaganlar beradi. Shuning uchun reklama mahsulotingizga ehtiyoj sezishi mumkin bo’lgan hammaga yetib borishi kerak. Va u uzoq vaqtga yo’qolib qolmasligi kerak.
Qachon sotib olishni eslating
Odam ko’pincha mahsulotingiz unga hoziroq kerakligini o’zi sezmaydi. Unga eslating: nonushta uchun, yo’lga, sovg’a sifatida, mehmonlar kelganda. Har bir shunday vaziyat — sotib olish uchun yana bir sabab.
Ko’zga tashlanadigan bo’ling
Zerikarli reklamani bir soniyada o’tkazib yuborishadi. Agar uni sezishmasa — pul bekorga sarflangan.
O’zingizni eslating
Odamlar o’zingiz o’ylaganingizdan tezroq unutadi. Reklama nafaqat kompaniya haqida bilib olish uchun, balki uni unutmaslik uchun ham kerak.
Birinchi qarashda tanilishni ta’minlang
Coca-Cola’ning qizil rangini yozuvni o’qimasdan ham taniydi. Kompaniyada o’ziga xos nimadir bo’lishi kerak: rang, personaj, ovoz, stil. Aks holda odam reklamani ko’rib, bu kimnikiligini tushunmaydi.
Ishlayotgan narsani o’zgartirmang
Har ikki yilda yangi logo, har bir kampaniyaga yangi rang — shunday qilib mijozlar kompaniyani tanishdan to’xtaydi. Yangilash mumkin, lekin keskin burilishlarsiz.
Sotib olishni soddalashtiring
Narx qo’shni do’konlardagidan sezilarli yuqori; kerakli mahsulot yo’q; faqat naqd pul bilan to’lash mumkin. Shunday har qanday mayda-chuyda — va mijoz raqobatchilarga ketadi.
Bu biznes uchun nimani anglatadi
Reklama bu qoidalarning faqat bir qismini qamrab oladi. Qolgani brendga, mahsulot qayerda sotilishiga va uni sotib olish qanchalik osonligiga bog’liq. Shuning uchun agar sotuv tushsa — reklama byudjetini oshirishga shoshilmang. Avval yettita qoidadan o’ting va mijoz qayerda yo’qolayotganini toping.
Reklama bor, lekin sotuv o’smayaptimi?
Lokals Marketing marketing auditi kompaniya mijozlarni qayerda yo’qotayotganini ko’rsatadi: reklamada, brendda yoki sotib olishning o’zida. Natijada avval nimani tuzatish kerakligi haqida reja olasiz.
