Taxminan 100 yil oldin dunyoda brendlar endigina paydo bo'layotgan edi. O'sha paytda biznes iste'molchilar amalda bir xil toifadagi bir xil mahsulotlar orasidan tanlashga majbur ekanligini angladi va ularga tanlovda yordam berish kerakligi tushunildi.
Brend, nom, logotip, tanish qiyofa — korxonalar uchun bu shunchaki chiroyli rasm emas, balki o'z mahsuloti yuzlab shunga o'xshash mahsulotlardan yaxshiroq degan va'da bo'lib qoldi: gazlangan ichimlik mazaliroq, mashina kam yoqilg'i iste'mol qiladi, plastir esa tushib ketmaydi va ko'chmaydi.
Vaqt o'tdi, lekin brendning asosiy vazifasi — ajralib turishga yordam berish va mahsulot tanlash vaqtini qisqartirish — o'zgarmagan. Hozir istalgan Korzinka'ga kirib, gazlangan ichimliklar javonlariga yetib borsangiz, oldingizda kamida 20 ta noyob brend bo'ladi. Ularning ba'zilarining javonda bir nechta SKU bor, ba'zi ichimliklar arzonroq bo'lib narxi bilan jalb qiladi, ba'zilari bozorga endigina chiqqan noyob ta'mga ega — lekin, ehtimol, siz ko'pincha oladigan bitta ichimlik bor. Siz unga o'rganib qolgansiz. Uning brendini miyangiz tanish yuz sifatida qabul qiladi — aynan uni siz 80%+ ehtimollik bilan sotib olasiz.
Amerikalik jurnalist Charlz Duxigg buni 'Odat halqasi' deb ta'riflaydi. Insonning miyasi dangasa, u oldindan aytib bo'ladiganlikni yoqtiradi, brend esa unga bu oldindan aytib bo'ladiganlikni qurishga yordam beradi.
Trigger
Issiq, suv ichgim keldi
Harakat
Odatdagi brendimni olaman
Mukofot
Odatdagidek yangilik berdi
Suv ichgim keldi — X brendini olaman — tashnalik yo'q, hammasi joyida. Va shu tarzda aylana bo'ylab.
Albatta, yorqin nom va chiroyli logotip o'ylab topish yetarli emas. Har bir brend ortida katta strategik ish turadi: u brendning nima haqida ekanligini, kimga kerakligini, odamlarga qanday va'da berishini, raqobatchilardan qaysi jihati bilan farq qilishini va odamlarga qanday hissiyotlarni singdirishi kerakligini belgilaydi.
Brend uchun bozordagi to'g'ri joyni aniqlash uchun pozitsiyalash xaritasidan foydalaniladi. Tasavvur qilaylik, biz 4 ta raqobatchi bo'lgan bozorga mahsulot chiqarmoqdamiz:
- A — zamonaviy, nisbatan o'rtacha narx segmentida
- B — juda an'anaviy va arzon
- C — an'anaviy va qimmat
- D — zamonaviy va qimmat
Agar pozitsiyalash xaritasini chizsangiz, aniq bo'sh nisha arzon va zamonaviy mahsulot kvadranti bo'lib chiqadi — brend aynan o'sha tomonga qaratishi kerak.
Afsuski, to'g'ri va ishlaydigan nishani aniqlash uchun oddiygina grafik chizish yetarli emas. Bo'sh nishaning bo'sh bo'lishi uning u yerga hali hech kim kirib ulgurmaganidanmi yoki talab yo'qlukdanmi — buni tushunish kerak. Bunga faqat tadqiqotlar javob berishi mumkin: auditoriya bilan chuqur suhbatlar, onlayn va dala so'rovlari, kommunikatsiyani sinab ko'rish va fokus-guruhlar.
Va hatto bularning barchasini amalga oshirib, ma'lumotlarni to'plagan taqdirda ham, uni to'g'ri talqin qilib, brend-strategiyaga aylantirish kerak — bu mahsulot nima haqida ekanligini, qanday qadriyatlarni olib yurishini, qanday pozitsiyalanishi va reklamasi qanday bo'lishi kerakligini batafsil tasvirlaydigan hujjat.
Brend-strategiya kerakmi?
Lokals’da biz bunga yordam bera olamiz. Agar mahsulotni endigina bozorga olib chiqmoqchi bo’lsangiz yoki mavjud mahsulotni ko’proq va qimmatroq sotmoqchi bo’lsangiz — sizga brend-strategiya kerak. Ushbu maqola ostida ariza qoldiring yoki Telegram’da bizga yozing — birgalikda qanday loyihani amalga oshirishimiz mumkinligini muhokama qilamiz.
